भारतात चहा हा केवळ एक पेय नाही, दिवसाची सुरुवात करण्याचा आणि थकवा दूर करण्याचा हा सर्वात सोपा मार्ग आहे. सकाळी उठण्यापासून ते पाहुण्यांना वाढण्यापर्यंत प्रत्येक प्रसंगी चहा उपस्थित असतो. हेच कारण आहे की जवळजवळ प्रत्येक घरात चहा बनवण्याची स्वतःची पद्धत असते. कोणी जास्त पाने घालतो, कोणी दूध आणि साखर वाढवून जाड चहा बनवतो आणि काही ठिकाणी चहा बराच वेळ उकळत असतो जेणेकरून रंग आणि चव तीव्र होते. या सवयीमुळे चहा हळूहळू हलका आणि ताजेतवाने होऊन जड आणि हानिकारक बनतो. खरे तर चहा वारंवार आणि बराच काळ उकळल्याने त्यात टॅनिन आणि कॅफीनसारखे घटक वाढतात. यामुळे चहा कडू, अधिक आम्लयुक्त आणि पोटावर जड होतो. बऱ्याचं लोकांना चहा पिल्यानंतर जळजळ, गॅस, आंबट ढेकर किंवा अस्वस्थता जाणवते आणि त्यांना हे समजत नाही की त्याचे कारण तेच रोजचा चहा आहे.
चांगली बातमी अशी आहे की चहा न सोडता ते हलके आणि कमी हानिकारक केले जाऊ शकते. आपण फक्त ते बनवण्याचा मार्ग थोडा बदलला पाहिजे. जास्त उकडलेला चहा नुकसान का करतो. बर्याचदा लोकांना असे वाटते की चहा जितका जास्त उकळला तितका तो चांगला होईल. पण सत्य याच्या उलट आहे. बराच वेळ उकळल्याने चहाच्या पानांचे घटक पाण्यात अधिक विरघळतात. जास्त प्रमाणात चहाच्या पानांत किंवा कॉफीच्या बियांत असणारे उत्तेजक द्रव्य हृदयाचा ठोका वेगवान किंवा अस्वस्थतेस कारणीभूत ठरू शकते
जास्त आम्लयुक्त पदार्थांमुळे पोटात जळजळ आणि गॅस वाढतो दुधाबरोबर जास्त उकळल्याने चहा जड आणि न पचण्याजोगा होतो म्हणजे चव तीव्र असली तरी हा चहा शरीरासाठी योग्य नाही. जर आपण दररोज चहा पितात आणि पोटावर सौम्य परिणाम हवा असेल तर या चरणांचे अनुसरण करा:
- पाण्यापासून सुरुवात करा – एक कप चहासाठी सुमारे 1 कप पाणी घ्या. प्रथम पाणी गरम करा.
- आधी मसाले – घाला आले, वेलची किंवा हवा तो हलका मसाला घाला, पाण्यात घाला. 1-2 उकळवा जेणेकरून चव पाण्यात येईल.
- चहाची पाने कमी ठेवा – आता त्यात चहाची पाने थोडी घालावीत. फक्त एक उकळणे आणा. पान जास्त वेळ शिजवू नये.
- नंतर दूध घाला – आता सुमारे अर्धा कप दूध घाला. जर आपल्याला उकळायचे असेल तर ते हलके उकळवा.
- ताबडतोब गॅस बंद करा – जास्त उकळल्यास चहा पुन्हा जड होईल.
- शेवटी साखर घाला, चवीनुसार साखर घाला आणि चहा गाळून घ्या.
- या पद्धतीत पान व दूध दोन्ही बराच काळ शिजत नाहीत, त्यामुळे टॅनिन व कॅफिन कमी राहतात.
हलक्या चहाचे फायदे
असा चहा प्यायल्याने शरीरावर खूप सौम्य परिणाम होतो. पोटात जळजळ आणि गॅस कमी होतो. चहा प्यायल्यानंतर भार येत नाही. दिवसातून 2-3 वेळा मद्यपान केल्यानेही ही समस्या कमी होते. चवही टिकवून ठेवली जाते. झोप आणि हृदयाचे ठोके यावर कमी परिणाम. जे दररोज अनेक कप चहा पितात त्यांच्यासाठी ही पद्धत विशेषतः फायदेशीर आहे. जाड चहाची सवय का बदलावी बहुतेक घरांमध्ये, चहाचा रंग जितका गडद असेल तितका तो चांगला मानला जातो, परंतु ही जाडी अधिक उकळते आणि अधिक पाने यांमुळे येते. हळूहळू या सवयीमुळे पोटाचे विकार, अॅसिडिटी आणि अपचन निर्माण होते. विशेषत: रिकाम्या पोटी जाड चहा पिल्याने पोटाच्या आतील अस्तर वाढतो, ज्यामुळे चिडचिड वाढते आणि जर तुम्हाला हलका चहा प्यायचा असेल तर जर तुम्हाला खरोखरच चहापासून होणारे नुकसान कमी करायचे असेल तर हे छोटे बदल मदत करतील. चहा जास्त वेळा गरम करू नका. आधीच बनवलेला चहा पुन्हा उकळवू नका. पाने कमी ठेवा, दूध जास्त वेळ शिजवू नका. इच्छा असेल तर कधी कधी दुधाशिवाय चहा घ्या. रिकाम्या पोटी जाड चहा टाळा. हळूहळू हलक्या चहाची चवही चांगली वाटू लागते.
