महाराष्ट्रातील पैठण येथे सध्या गोदावरी नदीच्या पात्रात सोनं शोधण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर गर्दी होत आहे. नाथषष्ठीनिमित्त गोदावरीचे पाणी कमी केल्याने नदीचे पात्र उघडं पडते आणि नागरिक चाळण्या, टोपल्या घेऊन सोनं शोधण्यासाठी येतात. या घटनेमागे प्रामुख्याने दोन प्रमुख कारणे आहेत.
पहिले कारण म्हणजे, पैठण परिसरात वर्षभर अनेक अंत्यविधी होतात. या विधींदरम्यान अस्थींसोबतच सोन्या-चांदीच्या वस्तू किंवा दागिन्यांचे विसर्जन नदीत केले जाते. पाण्याच्या प्रवाहातून या वस्तू अनेकदा नदीतील गाळात अडकून पडतात. पाणी कमी झाल्यावर त्या शोधणे शक्य होते.
दुसरे कारण म्हणजे, नदीपात्रातील वाळूच्या कणांसोबत अल्प प्रमाणात सोन्याचे कणही आढळतात. नैसर्गिकरित्या वाहून येणारे हे कण विशिष्ट खडकांमधून येतात, जे ज्वालामुखी, भूकंप, पाऊस किंवा उष्णतेमुळे तुटून नदीत मिसळतात. मात्र, या नैसर्गिक कणांचे प्रमाण अत्यल्प असते; साधारणतः एक ते दीड टन वाळू चाळल्यावर एखादं ग्रॅम सोनं मिळण्याची शक्यता असते.
सोन्याचे दर गगनाला भिडल्यामुळे यंदा या गर्दीत वाढ झाली आहे. गोदावरीच्या पात्रात एक ग्रॅम जरी सोनं सापडलं तरी त्याची किंमत १६,००० रुपयांहून अधिक असते. प्रामुख्याने, अंत्यविधींच्या वेळी विसर्जित केलेल्या वस्तूच लोकांना इथे अधिक प्रमाणात मिळतात.
