हळद ही आयुर्वेदातील एक अत्यंत महत्त्वाची औषधी वनस्पती मानली जाते. प्राचीन काळापासून हळदीचा वापर केवळ स्वयंपाकातच नव्हे तर औषध, धार्मिक विधी आणि सौंदर्योपचारासाठीही केला जातो. आयुर्वेदानुसार हळद उष्ण गुणांची असून ती कफ आणि वात दोष कमी करते तसेच रक्तशुद्धी करण्यास मदत करते. हळद खाण्याचे सर्वात मोठे आयुर्वेदीक महत्त्व म्हणजे तिचे दाहशामक आणि जंतुनाशक गुण. हळदीतील ‘कर्क्युमिन’ हा घटक शरीरातील सूज, वेदना आणि संसर्ग कमी करण्यास उपयुक्त ठरतो. त्यामुळे सांधेदुखी, गुडघेदुखी, स्नायू दुखणे यांसारख्या समस्यांमध्ये हळद फायदेशीर ठरते. रोज रात्री कोमट दुधात हळद घालून पिल्यास शरीराला ताकद मिळते आणि रोगप्रतिकारशक्ती वाढते. आयुर्वेदानुसार हळद पचनसंस्थेसाठीही लाभदायक आहे. ती पचनक्रिया सुधारते, गॅस, अपचन आणि आम्लपित्त यांसारख्या तक्रारी कमी करते.
हळद यकृताचे कार्य सुधारण्यास मदत करते आणि शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकण्यास सहाय्यक ठरते. त्यामुळे शरीर आतून स्वच्छ राहते. हळद रक्तशुद्धी करणारी असल्यामुळे त्वचेसाठीही अत्यंत उपयुक्त आहे. नियमित हळद सेवन केल्यास मुरूम, फोड, पुरळ आणि त्वचेवरील डाग कमी होण्यास मदत होते. तसेच जखम लवकर भरून येण्यासाठी हळद प्रभावी मानली जाते. हळद खाणे हे आयुर्वेदाच्या दृष्टीने आरोग्यदायी जीवनशैलीचा महत्त्वाचा भाग आहे. मात्र हळद योग्य प्रमाणात आणि नियमितपणे घेतल्यासच तिचे खरे फायदे मिळतात. संतुलित आहारासोबत हळदीचा समावेश केल्यास शरीर निरोगी, मजबूत आणि रोगमुक्त राहण्यास मदत होते.
हळद हा एक मसाला आहे जो केवळ अन्नाचा रंग बदलत नाही, तर शरीरासाठी देखील खूप फायदेशीर मानला जातो. यामध्ये असलेले अँटीमाइक्रोबियल आणि अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म त्वचा आणि हृदय निरोगी ठेवण्यास उपयुक्त आहेत, परंतु आज आपण या लेखात पिवळ्या हळदीच्या फायद्यांबद्दल बोलणार नाही आणि याचे कारण असे आहे की जवळजवळ प्रत्येकाला त्याच्या वैशिष्ट्याबद्दल माहिती असेल, परंतु आपण कधी आपल्या निळ्या हळदीबद्दल ऐकले आहे का? नसल्यास, कथेत रहा. येथे आम्ही तुम्हाला निळी हळद म्हणजे काय आणि त्याचे फायदे याबद्दल सांगणार आहोत. निळी हळद औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध असलेली एक वनस्पती आहे ज्याला कर्कुमा कॅसिया किंवा काळी हळद देखील म्हणतात, त्याचा रंग आतून गडद निळा किंवा निळसर-काळा असतो. याचा वापर मसाला म्हणून केला जात नाही, तर अनेक रोगांपासून मुक्त होण्यासाठी केला जातो. त्याच्या सुगंधाबद्दल बोलायचे झाले तर ते पिवळ्या हळदीपेक्षा मजबूत आणि चवीला किंचित कडू असते. हेच कारण आहे की ते स्वयंपाकात वापरले जात नाही.
पिवळ्या हळद आणि निळ्या हळदीमध्ये काय फरक आहे?
कर्क्युमिन पिवळ्या हळदीमध्ये आढळते, जे शक्तिशाली दाहक-विरोधी आणि अँटिऑक्सिडेंट गुणधर्मांनी समृद्ध आहे. त्याच वेळी, निळ्या हळदीमध्ये कर्क्युमिनचे प्रमाण खूप कमी आहे, परंतु त्यात आवश्यक तेले, कापूर आणि फिनोलिक संयुगे यासारखे घटक असतात, जे घरगुती उपचारांमध्ये खूप उपयुक्त ठरू शकतात.
निळ्या हळदीचे काय फायदे आहेत?
अँटीमाइक्रोबियल गुणधर्म: निळ्या हळदीमध्ये आढळणारे प्रतिजैविक गुणधर्म शरीराला संक्रमणाविरूद्ध लढण्यास आणि जखमा बरे करण्यास मदत करतात.
जळजळ होण्यापासून मुक्तता: जे लोक सांधेदुखी आणि स्नायूंच्या ताणण्यामुळे नाखूष आहेत त्यांच्यासाठी याचा वापर करणे अत्यंत फायदेशीर मानले जाऊ शकते कारण त्यात असलेले घटक जळजळ कमी करण्यास मदत करतात.
इम्युनिटी बूस्टर: निळी हळद देखील शरीराची प्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यासाठी खूप उपयुक्त ठरू शकते.
पोटासाठी चांगले : याचे सेवन केल्याने भूक न लागणे, पचन दुर्बल होणे ही समस्या दूर होते. आयुर्वेदानुसार, हे पाचक प्रणाली संतुलित करण्यास मदत करू शकते.
