आज 13 फेब्रुवारी रोजी केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाच्या वतीने भारत मंडपम येथे आयोजित ‘भारत बोधन एआय कॉन्क्लेव्ह 2026’च्या उद्घाटन सोहळ्यात आयआयटी मुंबई आणि आणि कोलंबिया विद्यापीठ यांनी केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या उपस्थितीत ‘कोलंबिया–आयआयटी बॉम्बे सेंटर ऑफ एआय फॉर मॅन्युफॅक्चरिंग’ स्थापन करण्यासाठी सामंजस्य करार (MoU) स्वाक्षरी करून देवाणघेवाण केली.
AI प्रणाली विकसित होणार
हे केंद्र संयुक्त संशोधन आणि रूपांतरण (ट्रान्सलेशन) हब म्हणून कार्य करेल. वास्तविक उत्पादन क्षेत्रासाठी सक्षम, विस्तारक्षम आणि मानवकेंद्रित कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) प्रणाली विकसित करण्यावर त्याचा भर असेल, ज्यामुळे भारतातील नवोन्मेष परिसंस्था आणि उद्योग–शैक्षणिक सहकार्य अधिक मजबूत होईल. या उपक्रमात सहभागी होण्यासाठी अनेक औद्योगिक भागीदारही प्रक्रियेत आहेत.
यासह, शिक्षण मंत्रालय कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या प्रगतीसाठी आपली बांधिलकी अधिक दृढ करत आहे. अत्याधुनिक संशोधन आणि प्रत्यक्ष परिणाम साध्य करण्यासाठी आतापर्यंत सुरू करण्यात आलेल्या चार एआय केंद्रांपैकी हे आणखी एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. वास्तविक उत्पादन क्षेत्रासाठी सक्षम, विस्तारक्षम आणि मानवकेंद्रित एआय प्रणालींच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करणारे हे संयुक्त संशोधन आणि रूपांतरण केंद्र Embassy of India, Washington DC आणि Consulate General of India, New York यांच्या सहकार्याने साकार झाले आहे.
Today, at the inaugural function of the Bharat Bodhan AI Conclave 2026, organised by the Ministry of Education at Bharat Mandapam, New Delhi, @iitbombay and @Columbia University signed and exchanged an MoU in the presence of Hon’ble Minister of Education Shri @dpradhanbjp to… pic.twitter.com/Oos7nGeIZX
— Ministry of Education (@EduMinOfIndia) February 12, 2026
अनेक मान्यवरांची उपस्थिती
या कार्यक्रमाला माननीय शिक्षण राज्यमंत्री सुकांता माजुमदार, उच्च शिक्षण सचिव डॉ. विनीट जोशी; शालेय शिक्षण व साक्षरता विभागाचे सचिव श्री. संजय कुमार; तसेच इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY) चे सचिव श्री. एस. कृष्णन हे मान्यवर उपस्थित होते.
या कार्यक्रमात आयआयटी बॉम्बेचे संचालक प्रा. शिरीष केदारे आणि कोलंबिया विद्यापीठाचे वरिष्ठ उप-प्रोव्होस्ट प्रा. सौलेयमाने काचानी यांनी अनुक्रमे आपल्या प्रतिनिधीमंडळांचे नेतृत्व केले. या उपक्रमाचे प्रमुख म्हणून कोलंबिया इंजिनिअरिंगमधील कम्प्युटिंग आणि एआय विभागाचे उप-डीन प्रा. विशाल मिश्रा तसेच आयआयटी बॉम्बेच्या रासायनिक अभियांत्रिकी विभागातील प्रा. मणी भूषण हेही उपस्थित होते.
IIT Bombay and Columbia University, USA signed and exchanged an MoU in the presence of Hon. Minister of Education Shri. Dharmendra Pradhan to establish a Center of AI for Manufacturing. The function held at Bharat Mandapam, Delhi was also graced by Hon. Minister of State for… pic.twitter.com/75qSTaDG5p
— IIT Bombay (@iitbombay) February 12, 2026
केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने आतापर्यंत चार वेगवेगळी एआय केंद्रे सुरू केली आहेत. ‘कोलंबिया–आयआयटी बॉम्बे सेंटर ऑफ एआय फॉर मॅन्युफॅक्चरिंग’ हे संयुक्त संशोधन आणि रूपांतरण (ट्रान्सलेशन) केंद्र असून, वास्तविक उत्पादन क्षेत्रासाठी सक्षम, विस्तारक्षम आणि मानवकेंद्रित एआय प्रणाली विकसित करण्याचा त्याचा उद्देश आहे. या केंद्रात सहभागी होण्यासाठी अनेक औद्योगिक भागीदार सध्या प्रक्रियेत आहेत.
