कोण-कोणत्या प्रकारच्या उत्पन्नावर टॅक्स कापला जातो, याविषयी तुम्हाला माहिती आहे का, नसेल माहिती तर चिंता करू नका. आज आम्ही तुम्हाला याचविषयीची माहिती देणार आहोत. भारतातील प्रत्येक कमावत्या व्यक्तीला प्रत्येक आर्थिक वर्षात आयकर विवरणपत्र (ITR) भरावे लागते आणि कर भरावा लागतो. यात पगारदार आणि स्वयंरोजगार करणाऱ्यांचा समावेश आहे.
आता आयकर कायदा 1961 अंतर्गत काही प्रकारचे उत्पन्न असे आहेत ज्यावर कर भरावा लागत नाही. आता हे उत्पन्न किती आहे? आज आम्ही तुम्हाला त्यांच्याबद्दल सांगणार आहोत. चला तर मग जाणून घेऊया भारतात कोणत्या प्रकारच्या उत्पन्नावर कर आकारला जात नाही.
शेतीतून मिळणारे उत्पन्न
भारतात शेतीतून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर कोणताही कर आकारला जात नाही. हे उत्पन्न पूर्णपणे करमुक्त आहे. तथापि, जर शेतीचे उत्पन्न 5000 रुपयांपेक्षा जास्त असेल आणि आपले एकूण उत्पन्न मूळ सूट मर्यादेपेक्षा जास्त असेल तर ते कराच्या दरामध्ये जोडले जाऊ शकते.
सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (PPF)
पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड म्हणजेच PPF ही पोस्ट ऑफिसची एक सरकारी योजना आहे, जी लोकांमध्ये गुंतवणूक करणे खूप लोकप्रिय आहे. पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंडात मिळणारे व्याजही करमुक्त आहे. कलम 80c अंतर्गत वार्षिक 1.50 लाख रुपयांपर्यंतच्या गुंतवणूकीला करातून सूट देण्यात आली आहे.
EPF ची रक्कम काढणे
तुमची नोकरी 5 वर्ष किंवा त्याहून अधिक काळ सतत चालू असेल तर कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी म्हणजेच EPF मधून काढलेली रक्कम देखील करमुक्त आहे. यात कर्मचार् याचे योगदान, नियोक्ताचे योगदान आणि व्याज समाविष्ट आहे.
जीवन विमा मॅच्युरिटीची रक्कम
लाईफ इन्शुरन्स पॉलिसीच्या मॅच्युरिटी किंवा मृत्यूनंतर मिळणारी रक्कमही करमुक्त आहे. तथापि, यासाठी प्रीमियम विम्याच्या रकमेच्या 10 टक्क्यांपेक्षा जास्त नसावा. तसेच, मृत्यूनंतर प्राप्त होणारा दावाही पूर्णपणे करमुक्त आहे.
शिष्यवृत्ती
विद्यार्थ्यांना शिक्षण देण्यासाठी दिल्या जाणाऱ्या शिष्यवृत्तीही पूर्णपणे करमुक्त आहेत.
भेटवस्तू
कोणत्याही प्रकारची भेटवस्तू किंवा वारसा देखील पूर्णपणे करमुक्त आहे. यात नातेवाईकांकडून मिळालेल्या भेटवस्तूंचा समावेश आहे. त्याच वेळी, नातेवाइकांकडून मिळालेल्या भेटवस्तूंवर कर आकारला जातो. या परिस्थितीत, 50,000 पर्यंतच्या भेटवस्तू करमुक्त आहेत आणि 50,000 पेक्षा जास्त असल्यास संपूर्ण रक्कम करपात्र आहे. हा नियम आयकर कायदा, 1961 च्या कलम 56 (2) (x) अंतर्गत लागू होतो.
इच्छेद्वारे प्राप्त केलेली मालमत्ता
सध्या भारतात वारसा कर नाही. इच्छापत्रातून मिळणारी मालमत्ता पूर्णपणे करमुक्त असते, परंतु त्या मालमत्तेतून मिळणारे उत्पन्न सामान्य कराच्या अधीन असते.
सुकन्या समृद्धी योजना (SSY)
टपाल कार्यालयाची सुकन्या समृद्धी योजनाही करमुक्त आहे. कलम 80c अंतर्गत ही सूट उपलब्ध आहे. यात व्याज आणि मॅच्युरिटी रकमेचा समावेश आहे.
करमुक्त रोखे
सरकारी संस्थांनी जारी केलेल्या करमुक्त रोख्यांवर मिळणारे व्याज करमुक्त असते.
ग्रॅच्युइटी
सरकारी कर्मचाऱ्यांना मिळणारी ग्रॅच्युइटी पूर्णपणे करमुक्त आहे. खासगी कर्मचाऱ्यांसाठी 20 लाख रुपयांपर्यंतची ग्रॅच्युइटी करमुक्त आहे.
