हिंदू धर्मात उत्तराखंडमधील चारधाम यात्रा अत्यंत पवित्र मानली जाते. आता लवकरच ही चारधाम यात्रा सुरु होणार आहे. यमुनोत्री, गंगोत्री, केदारनाथ आणि बद्रीनाथ या चार पवित्र धामांचे दर्शन घेण्यासाठी महाराष्ट्रभरातून लोक येतात. मुंबई आणि पुण्याहून मोठ्या संख्येने भाविक या ठिकाणी जात असतात. जर तुम्हीही या यात्रेचा विचार करत असाल, तर प्रवासाचे योग्य नियोजन कसे करावे, याची सविस्तर माहिती आपण जाणून घेऊया.
प्रवासाची सुरुवात कशी करावी?
मुंबई आणि पुण्याहून उत्तराखंडला जाण्यासाठी प्रामुख्याने दोन पर्याय उपलब्ध आहेत.
१. विमान मार्ग: हा सर्वात जलद मार्ग आहे. मुंबई किंवा पुण्याहून तुम्ही थेट डेहरादूनच्या जॉली ग्रँट विमानतळावर उतरू शकता. तेथून टॅक्सी किंवा बसने अवघ्या दीड ते दोन तासांत तुम्ही ऋषिकेश किंवा हरिद्वारला पोहोचू शकता.
२. रेल्वे मार्ग: मुंबई सेंट्रल, वांद्रे टर्मिनस किंवा लोकमान्य टिळक टर्मिनसवरून हरिद्वार किंवा देहरादूनसाठी थेट गाड्या उपलब्ध आहेत. पुण्यातील भाविक मुंबईत येऊन किंवा दिल्लीमार्गे रेल्वेने हरिद्वारला पोहोचू शकतात.
यात्रेचा मार्ग आणि क्रम
शास्त्राप्रमाणे चारधाम यात्रेची सुरुवात पश्चिम दिशेकडून पूर्व दिशेकडे केली जाते. त्यामुळे प्रवासाचा क्रम हा यमुनोत्री > गंगोत्री > केदारनाथ > बद्रीनाथ असा असावा. या यात्रेची सुरुवात हरिद्वार किंवा ऋषिकेशपासून होते. तेथून बस किंवा खासगी टॅक्सीने पुढे जाता येते.
खर्च आणि कालावधी
ही संपूर्ण यात्रा पूर्ण करण्यासाठी साधारणपणे १० ते १४ दिवस लागतात. यासाठी प्रति व्यक्ती २५,००० ते ७०,००० रुपयांपर्यंत खर्च येऊ शकतो. यामध्ये प्रवास, राहण्याची सोय, जेवण आणि स्थानिक वाहतुकीचा समावेश असतो. हॉटेलचा दर्जा आणि वाहतुकीच्या साधनानुसार (उदा. हेलिकॉप्टर सेवा) हा खर्च वाढू शकतो.
केव्हा जावे?
चारधाम यात्रा साधारणपणे एप्रिल/मे महिन्यात सुरू होते आणि ऑक्टोबर/नोव्हेंबरमध्ये संपते. त्यामुळे मे ते जून आणि सप्टेंबर ते ऑक्टोबर हा यात्रेसाठी सर्वोत्तम काळ आहे. जुलै आणि ऑगस्टमध्ये पावसाळा असल्याने डोंगराळ भागात भूस्खलनाचा धोका असतो, त्यामुळे शक्यतो हा काळ टाळावा.
महत्त्वाच्या टिप्स आणि खबरदारी
- चारधाम यात्रेसाठी उत्तराखंड सरकारच्या अधिकृत संकेतस्थळावर ऑनलाइन नोंदणी करणे अनिवार्य आहे. त्याशिवाय दर्शन घेता येत नाही.
- केदारनाथ धामला पोहोचण्यासाठी सुमारे १६-१८ किमीची चढण चढावी लागते. त्यामुळे तुमची शारीरिक स्थिती चांगली असणे आवश्यक आहे.
- सोबत नेहमी गरम कपडे, पावसाळी छत्री किंवा रेनकोट आणि अत्यावश्यक औषधे ठेवावीत.
- कुटुंबासोबत किंवा ज्येष्ठ नागरिकांसोबत जाणार असाल, तर एखाद्या नामांकित टूर ऑपरेटरचे पॅकेज घेणे अधिक सोयीचे ठरते. कारण ते निवास आणि भोजनाची व्यवस्था करतात.
