सामाजिक सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत यशस्वी ठरलेल्या या तिन्ही योजनांनी कोट्यवधी भारतीयांच्या आयुष्यात बदल घडवला आहे. तुम्ही अद्याप या योजनांचा लाभ घेतला नसेल, तर जवळच्या बँकेत किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये जाऊन अगदी सहज नोंदणी करू शकता. सुरक्षित भविष्यासाठी आणि अनपेक्षित संकटाच्या वेळी कुटुंबाला आर्थिक आधार मिळवून देण्यासाठी या योजनांचे फायदे आणि अर्जाची प्रक्रिया जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
केंद्र सरकारकडून सर्वसामान्यांसाठी अनेक सार्वजनिक सुरक्षा योजना राबवल्या जात आहेत. या योजनांमध्ये अटल पेन्शन योजना (APY), प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना (PMSBY), प्रधानमंत्री जीवन ज्योती विमा योजना (PMJJBY) यांचा समावेश आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 9 मे 2015 रोजी या तीन योजनांची सुरुवात केली होती, ज्याला आता 11 वर्ष पूर्ण झाली आहेत. आतापर्यंत किती लोकांना या योजनांचा लाभ मिळाला आहे आणि तुम्ही त्यांचा कसा लाभ घेऊ शकता ते जाणून घेऊया.
केंद्र सरकारच्या सार्वजनिक सुरक्षा योजना
1. अटल पेन्शन योजना
असंघटित आणि अल्प उत्पन्न गटातील लोकांना वृद्धापकाळानंतर निवृत्तीवेतन मिळत राहावे यासाठी ही योजना सुरू करण्यात आली आहे.18 ते 40 वर्ष वयोगटातील व्यक्ती या योजनेत गुंतवणूक करू शकतात. वयाच्या 60 व्या वर्षानंतर, आपल्या गुंतवणूकीनुसार दरमहा 1000 ते 5000 पर्यंत पेन्शन मिळू शकते. किमान 20 वर्षांसाठी गुंतवणूक करणे बंधनकारक आहे. 29 एप्रिल 2026 पर्यंत, 9 कोटींहून अधिक सदस्य या योजनेत सामील झाले आहेत. एकट्या आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये, 1.35 कोटी नवीन सदस्य जोडले गेले आहेत. पात्र व्यक्ती बँक किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये जाऊन अर्ज करू शकतात किंवा ऑनलाइन अर्ज देखील करू शकतात.
2. प्रधानमंत्री जीवन ज्योति बीमा योजना (PMJJBY)
ही एक प्रकारची विमा योजना आहे ज्यामध्ये दररोज 2 पेक्षा कमी प्रीमियम भरून जीवन विमा संरक्षणाचा लाभ घेता येतो. ही योजना एलआयसी आणि इतर जीवन विमा कंपन्यांद्वारे चालविली जात आहे. 18 वर्षे ते 50 वर्ष वयोगटातील सर्व व्यक्ती या योजनेत विमा सुरू करू शकतात.
पात्र व्यक्ती बँका किंवा पोस्ट ऑफिसच्या माध्यमातून या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात. यात ऑटो डेबिटची सुविधाही समाविष्ट आहे. जर ग्राहकाचा कोणत्याही कारणाने मृत्यू झाला तर त्याच्या कुटुंबाला 2,00,000 रुपयांपर्यंत क्लेम मिळतो. 29 एप्रिल 2026 पर्यंत, या योजनेंतर्गत 27.43 कोटींहून अधिक नावनोंदणी करण्यात आली आहे. त्यापैकी 10,75,625 दाव्यांच्या रकमेच्या 21,512.50 कोटी रुपये अदा करण्यात आले आहेत.
3. प्रधानमंत्री सुरक्षा बीमा योजना (PMSBY)
केंद्र सरकारद्वारे चालविली जाणारी ही एक परवडणारी अपघात विमा योजना आहे. ज्यामध्ये 18 ते 70 वर्षे वयोगटातील व्यक्तींना अपघाती मृत्यू झाल्यास 2,00,000 रुपयांपर्यंत आणि अपंगत्वाच्या बाबतीत 1,00,000 रुपयांपर्यंत केवळ 20 रुपयांच्या वार्षिक प्रीमियमवर दावा केला जातो.
या योजनेसाठी JanSuraksha.in पोर्टलद्वारे अर्ज करता येईल. ज्या बँकेतून किंवा पोस्ट ऑफिसमधून तुम्ही ही योजना घेतली आहे, त्या बँकेला किंवा पोस्ट ऑफिसला अपघातानंतर लगेच कळवा. यानंतर, काही कागदपत्रे सादर करून दावा प्राप्त केला जाऊ शकतो. 29 एप्रिल 2026 पर्यंत, 58.09 कोटींहून अधिक नोंदणी झाली आहे.
