कमकुवत मान्सूनमुळे खरिपाच्या पेरण्यांवर विपरीत परिणाम झाला असून, डाळींचे उत्पादन घटण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, चाऱ्या टंचाईमुळे दुधाचे उत्पादन महाग होऊन डेअरी उत्पादनांच्या किमती वाढू शकतात. साखर आणि कॉफीनंतर रोजच्या आहारातील या महत्त्वाच्या घटकांवर महागाईची तलवार लटकत असल्याने, आगामी काळात सणासुदीच्या काळात सर्वसामान्यांना महागाईचे तीव्र चटके बसू शकतात. मान्सून उशिराने सुरू झाल्यामुळे देशातील शेतकरी आणि सर्वसामान्यही त्रस्त आहे. कमकुवत मान्सूनचा परिणाम अन्नधान्याच्या किंमतींवर आधीच दिसून आला आहे. जर तुम्हाला कॉफी पिण्याची आवड असेल तर तुम्हाला आतापर्यंत माहित असेल की कॉफी आणि साखरेच्या किंमती वाढत आहेत. जर हवामान कमकुवत राहिले तर येत्या काळात त्यांच्या किंमती वाढतील, तसेच डाळी, दुग्धजन्य पदार्थ आणि इतर खाद्यपदार्थांच्या किंमतीही वाढू शकतात.
साखर आणि कॉफीच्या किंमती वाढण्याचे कारण
भारत आणि ब्राझीलसारख्या प्रमुख साखर उत्पादक देशांमध्ये बदलत्या हवामानाचा परिणाम अन्नधान्यावर दिसून येत आहे. भारतात मान्सूनची सुरुवात क्षीण झाली असली तरी ब्राझीलमध्ये सातत्याने पाऊस पडत आहे. कमी पाऊस किंवा जास्त पावसामुळे पिकांवर परिणाम होतो. भारतात, कमी पाऊस झाल्यास त्याचा ऊस लागवडीवर परिणाम होईल, म्हणजेच उत्पादन कमी होऊ शकते, अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे. ब्राझीलमध्ये अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे की, शेतकऱ्यांना ऊस वेळेवर काढता येत नाही. या सर्व परिस्थितीमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातही साखरेचे दर वाढू लागले आहेत.
ब्राझील हा एक प्रमुख कॉफी उत्पादक देश असल्याने कॉफीच्या किंमतीही वाढत आहेत. संततधार पावसाचा परिणाम कॉफी बीन्सच्या कापणीवर होत आहे. ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कॉफीचा पुरवठा कमी झाल्यामुळे मागणी वाढत आहे आणि त्याचा परिणाम किंमतींवर दिसून येत आहे.
डाळींवर याचा परिणाम दिसून येईल
जून महिना संपल्यामुळे डाळी आणि इतर खाद्यपदार्थांच्या किंमती वाढण्याची शक्यता आहे आणि मान्सून अजूनही मागे आहे. त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांची पेरणी अजूनही रखडलेली आहे, जी जून महिन्यात संपते.
उडीद, मूग, मका, सोयाबीन या खरीप पिकांच्या पेरणीवर परिणाम होत आहे. हवामान खात्याने यापूर्वीच कमी पावसाचा इशारा दिला आहे. अशा परिस्थितीत जर उत्पादन कमी असेल तर त्याचा परिणाम डाळी, तांदूळ, तेलबिया इत्यादींच्या किंमती वाढण्याच्या रूपातही दिसू शकतो.
पावसाळ्याचा दुग्धजन्य पदार्थांवर कसा परिणाम होईल?
ज्यावेळी पिकांचे उत्पादन कमी होते, त्यावेळी चाऱ्यासाठीही शेतक-यांना खूप नुकसान सोसावे लागते. चारा आणि पाण्याच्या कमतरतेमुळे पशुपालनाच्या व्यवसायावरही परिणाम झाला आहे. ज्याचा परिणाम दूध, दही, चीज यासारख्या दुग्धजन्य पदार्थांच्या किंमतींवरही दिसून येत आहे.
सरकार महागाईचा सामना कसा करणार?
फेब्रुवारीपासून हवामान खात्याने कमी मान्सूनबाबत अलर्ट जारी केला आहे. ज्यानंतर शेतकऱ्यांना या परिस्थितीतून वाचवण्यासाठी सरकारकडून प्रयत्नही सुरू करण्यात आले आहेत. कमी पाण्यात जास्त उत्पादन होऊ शकेल अशा पिकांचे उत्पादन घेण्यासाठी शेतकऱ्यांना प्रेरित केले जात आहे. याशिवाय पावसाचे पाणी वाचवण्यासाठीही प्रयत्न वाढवण्यात आले आहेत.
कमकुवत मान्सून किंवा निसर्गाच्या कराचा थेट परिणाम देशाच्या कृषी व्यवस्थेवर होतो. पण हळूहळू त्याचा परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवरही वाढत्या महागाईच्या रूपाने दिसून येत आहे.
